Over de voorstelling

Na Bonifatius verovert Titus nu de kapel in Dokkum

Vijf jaar na het succes van Bonifatius de Musical komt er een nieuwe voorstelling in de Bonifatiuskapel in Dokkum. Dit keer gaat het over het leven van Titus Brandsma (1881-1942) onder het motto ‘Groter door je zelf te zijn’. Het is voor het eerst dat er een professioneel muziektheaterspektakel over deze actieve Friese pater wordt opgevoerd. Maar wat is de kracht van deze voorstelling?

Het verhaal: herkenbaar
De eigentijdse rode draad in dit theaterstuk is het thema: tussen stilte en stress. Dit zal voor velen herkenbaar zijn. Titus zocht als gelovig mysticus in de stilte naar de kern van zijn bestaan. Daartegenover stond zijn gepassioneerde inzet op veel fronten. Zijn toewijding aan de emancipatie van de katholieke zuil, maakte hem tot een workaholic. Titus was actief in onderwijs, journalistiek en wetenschap, en zette zich ook in voor Friese taal en cultuur. Na de Tweede Wereldoorlog verwierf hij internationale bekendheid door zijn principiële verzetshouding tegen het Duitse nazisme, de ‘spirituele’ hulp die hij was voor zijn kampgenoten en zijn martelaarsdood in het concentratiekamp Dachau. Juist de twijfels die hij hem aangrepen toen hij de grond onder zijn voeten voelde wegzakken maakten hem tot een mens van vlees en bloed. Net als Titus zoeken mensen ook vandaag de dag naar innerlijke rust en zekerheid tegenover de druk van werk, maatschappij en (sociale) media. Een tijd waarin yoga, mindfulness en meditatie net zo’n hoge vlucht nemen als stress en burn-out.

De locatie: Bonifatiuskapel, waar anders?
De Bonifatiuskapel in Dokkum is dé plek waar dit muzikale theaterstuk moet worden opgevoerd. Deze locatie past bij Titus. Sterker nog, hij heeft meegeholpen om de kapel te ontwerpen. Bovendien was Titus Brandsma een Friese boerenzoon van het platteland. Iemand die dus ook uit deze regio vandaan had kunnen komen. Titus sprak letterlijk en figuurlijk de taal van de mensen. In 1934, bij de opening van de kapel, hield hij tot verbijstering van de aartsbisschop zijn preek in het Frysk. In die tijd was dat erg ongewoon en tegendraads. Titus vond het belangrijk dat de pelgrimskapel in verbinding staat met haar omgeving, het open Friese landschap. De kapel is half open gebouwd, rond een open plek in de buitenlucht, terwijl de spelers en toeschouwers beschut zijn tegen wind en regen. Bonifatius de Musical in 2012 en 2014 liet al zien dat de kapel een perfecte accommodatie is voor ‘inspiratietheater’ waar spelers en toeschouwers dichtbij elkaar zijn.

De muziek: van klassiek tot hedendaags
De muziek in ‘Titus’ varieert van klassiek en folk tot hedendaags; in het middengedeelte neigt het meer naar musical. Indrukwekkend is het lied van de Spaanse mystica Teresa van Avila ‘Nada te turbe’ – ‘Laat niets je in verwarring brengen’.

De mensen: mix van theaterprofessionals en mensen uit de regio
Producent Sjoek Nutma heeft samen met de Stichting 754 het initiatief genomen ‘Titus’ in mei 2019 in de Bonifatiuskapel op te voeren. Toneelschrijver Bouke Oldenhof - bekend van producties als Abe Lenstra, Marijke Muoi en de Stormruiter in Fryslân – schreef het script. Dat zijn vader Titus Brandsma persoonlijk heeft gekend was voor Oldenhof een extra drijfveer om mee te werken aan dit project.  De vrouwelijke hoofdrol naast Titus is Teresa van Avila, een Spaanse mystica uit de Middeleeuwen. Zij was voor Titus Brandsma een belangrijke inspiratiebron. Wie de rollen gaan vervullen is nog niet bekend. Binnenkort starten hiervoor audities. Wel zal het opnieuw een mix zijn van professionals uit Fryslân en de rest van Nederland, gecombineerd met mensen uit de regio.

Titus: daar wil ik heen!
Achter de schermen wordt hard gewerkt om deze voorstelling nóg mooier te maken dan Bonifatius. Zowel het verhaal als de muziek is verrassend mooi. Bijzonder aan deze muziektheatervoorstelling is de verbinding die wordt gemaakt tussen dans, muziek en theater.  Er is geen muzikant die op zijn of haar stoel blijft zitten, het wordt één geheel. Kortom, dit wordt zo’n voorstelling waarvan iedereen die er over hoort, zegt: daar wil ik heen!

Wie is Titus Brandsma?
Anno Sjoerd Brandsma werd op 23 februari 1881 geboren in Oegeklooster bij Bolsward in een sociaal betrokken katholiek boerengezin. In 1898 trad hij in bij de Orde der Karmelieten in Boxmeer waar hij de kloosternaam Titus aannam. In 1905 werd hij tot priester gewijd.
Brandsma was actief voor allerlei (katholieke) organisaties: als priester, journalist, onderwijsman, wetenschappelijk onderzoeker en mysticus. Hij was hoogleraar Filosofie aan de Universiteit van Nijmegen en adviseur van de Rooms-Katholieke Kerk voor media en onderwijs. Titus had oog voor de veranderingen in zijn tijd en zette zich in voor vernieuwingen in de kerk. Al vroeg waarschuwde hij voor het opkomend kwaad  van het nationaalsocialisme in zijn tijd en veroordeelde scherp de anti-Joodse maatregelen van het naziregime.
In januari 1942 werd Titus door de Duitse bezetter gearresteerd. De directe aanleiding was zijn oproep aan katholieke media, namens de Nederlandse bisschoppen om NSB-advertenties te weren. In de strafgevangenis in Scheveningen schreef hij onder andere een boek over Teresa van Avila, en 14 lijden meditaties voor de kruiswegstaties in het park van de Bonifatiuskapel. Uiteindelijk kwam Titus in het concentratiekamp Dachau terecht. Daar was hij volgens voormalige kampgenoten een grote morele en spirituele steun voor zijn medegevangenen. Na ontberingen en een injectie van de Duitse kamparts stierf hij in Dachau op 26 juli 1942. Hij is 61 geworden.
In 1985 is Titus Brandsma door paus Johannes Paulus II zalig verklaard. Ook wordt er al lang gesproken over een eventuele heiligverklaring. Het leven en werk van deze Friese katholieke geestelijke in de 20e eeuw inspireren nog altijd vele mensen over de hele wereld.